اقتصاد فضا ستون فقرات نامرئی اقتصاد دیجیتال است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران، در برنامه میز اقتصاد با اشاره به زنجیره ارزش اقتصاد فضا تصریح کرد: «در بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی از جمله OECD و نهاد‌های مرتبط با امور فضایی سازمان ملل، بازار فضایی به سه بخش بالادستی، میاندستی و پایین‌دستی تقسیم می‌شود. بالادستی شامل پرتاب و ماهواره، میاندستی شامل ایستگاه‌های زمینی، کنترل و بهره‌برداری، و پایین‌دستی شامل خدمات فضاپایه است.»

وی افزود: «حدود ۸۰ درصد این بازار مربوط به خدمات فضاپایه است؛ بنابراین اگر بخواهیم در کشورمان اقتصاد فضا رشد قابل‌توجهی داشته باشد، باید از همین مدلی که در دنیا دنبال می‌شود، یعنی تمرکز بر خدمات فضاپایه و استفاده از الگوی مشارکت عمومی-خصوصی، آغاز کنیم.»

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران با اشاره به جایگاه راهبردی این حوزه گفت: «سازمان تجارت جهانی، اقتصاد فضا را ستون فقرات نامرئی اقتصاد دیجیتال معرفی می‌کند و اسناد متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد به‌زودی ادغام اقتصاد دیجیتال با اقتصاد فضا بیش از پیش تحقق خواهد یافت.»

وی ادامه داد: «اقتصاد دیجیتال به زیرساخت نیاز دارد و این زیرساخت، داده‌های فضاپایه است. در همه بخش‌ها از کشاورزی و معدن گرفته تا حمل‌ونقل، کشتیرانی و بنادر، نیاز به داده وجود دارد و بخش مهمی از این داده‌ها از طریق فضا تأمین می‌شود.»

مکاری گفت: «بدون این داده‌ها، دستیابی به توسعه پایدار ممکن نیست، زیرا توسعه پایدار نیازمند ابزار‌های تصمیم‌گیری، پایش، نظارت و پیش‌بینی است و این ابزار‌ها از مسیر خدمات فضاپایه در اختیار صنایع قرار می‌گیرد.»

وی با اشاره به کاربرد‌های اقتصادی این داده‌ها افزود: «در بسیاری از موارد، اقتصاد فضا را سودآورترین بازار قرن، مرز نهایی اقتصاد و تضمین‌کننده امنیت اقتصادی می‌نامند. برای نمونه، شرکت‌های بیمه برای برآورد خسارت، شهرداری‌ها برای پایش تغییرات کاربری اراضی، و بخش معدن برای شناسایی منابع و مدیریت برداشت، به این داده‌ها نیاز دارند.»

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران تأکید کرد: «به همین دلیل است که گفته می‌شود صنعت فضایی در حال گذار از یک صنعت سخت‌افزاری به یک صنعت داده‌محور است و این گذار، ریشه‌ای اقتصادی دارد.»

او با بیان اینکه این روند در ایران نیز آغاز شده است، گفت: «ما نیز برنامه‌های خود را در همین راستا تغییر داده‌ایم. یکی از اقدامات مهم، راه‌اندازی مرکز رشد فضایی است که در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات آغاز شده و هدف آن، حمایت از شرکت‌های نوپا در این حوزه است. این مرکز رشد، شعب استانی هم خواهد داشت تا متناسب با ظرفیت هر استان، فعالیت‌های فضایی و صنعتی آن تعریف شود.»

مکاری از رونمایی فاز نخست «هاب ملی سنجش از دور» با نام «راز» در هفته دولت خبر داد و گفت: «راز یا رصد اطلاعات زمین، یک پلتفرم است که انواع داده‌های فضایی را در اختیار قرار می‌دهد و محیطی برای توسعه الگوریتم توسط دانشگاهیان و مراکز تحقیقاتی فراهم می‌کند.»

وی افزود: «این هاب، ورودی سایر پلتفرم‌ها از جمله جی‌نف و پنجره واحد زمین خواهد بود و صنایع مختلف می‌توانند داده‌ها و نقشه‌های مورد نیاز خود را با سطوح مختلف از آن دریافت کنند. این هاب متقاضی یک دستگاه خاص نیست، بلکه همه صنایع و دستگاه‌های دولتی از آن بهره‌مند خواهند شد.»

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران ادامه داد: «حوزه سنجش از دور در کشور ما سابقه طولانی دارد و سامانه‌های مختلفی در این بخش توسعه یافته است، اما تاکنون سکوی یکپارچه‌ای که این ظرفیت‌ها را تجمیع و در اختیار بهره‌برداران قرار دهد، وجود نداشته است. اکنون این سکو در وزارت ارتباطات توسعه یافته و فاز نخست آن به‌زودی بهره‌برداری می‌شود.»

وی گفت: «هم‌زمان با توسعه این هاب، جلسات متعددی با دستگاه‌های بهره‌بردار برگزار کرده‌ایم تا نیاز‌های آنها در این سامانه دیده شود و محصولی توسعه یابد که واقعاً قابل استفاده باشد.»

مکاری گفت: «با توسعه این هاب، هم کیفیت خدمت‌رسانی دستگاه‌ها بهبود پیدا می‌کند، هم دانشگاه‌ها و شرکت‌های نوپا فعالیت‌های گسترده‌تری در حوزه فضایی خواهند داشت و هم از نظر اقتصاد فضا، رشد مناسبی حاصل خواهد شد.»

او همچنین از طراحی رویدادی برای شناسایی و فراخوان شرکت‌ها به‌صورت مشترک با پارک فاوا خبر داد و افزود: «مجوز‌های این برنامه در حال اخذ است و تلاش ما این است که آغاز این پروژه و فراخوان جذب شرکت‌ها نیز در هفته دولت انجام شود.»